آیا اختلالات تیروئید بر ناباروری تاثیر دارد؟

آیا اختلالات تیروئید بر ناباروری تاثیر دارد؟ این پرسشی است که ذهن بسیاری از زوج‌هایی را که در مسیر فرزندآوری با چالش روبه‌رو شده‌اند، به خود مشغول کرده است. غده‌ی تیروئید، اگر چه عضوی کوچک در بدن است، اما نقشی بزرگ در تنظیم هورمون‌ها و تعادل عملکردهای حیاتی بدن دارد. زمانی که این غده دچار کم‌کاری یا پرکاری می‌شود، تعادل هورمونی برهم می‌خورد و این اختلال می‌تواند بر تخمک‌گذاری در زنان، کیفیت اسپرم در مردان و در نهایت بر باروری تاثیر بگذارد. در این مقاله، به بررسی دقیق ارتباط میان عملکرد تیروئید و ناباروری می‌پردازیم

تاثیر تیروئید بر ناباروری

تیروئید و ناباروری ارتباط نزدیکی با یکدیگر دارند. ابتلا به تیروئید یکی از علل ناباروری در زنان به شمار می‌رود. برای شکل‌گیری سلول تخم، باید تخمک از تخمدان آزاد شود و با سلول اسپرم ترکیب گردد، اما زمانی که سطح هورمون‌های بدن پایین باشد، روند تخمک‌گذاری دچار اختلال می‌شود و احتمال نازایی افزایش می‌یابد. 

نقش غده تیروئید بر هورمون بارداری

غده تیروئید در تنظیم متابولیسم، سوخت‌وساز بدن و تعادل هورمونی نقش اساسی دارد، به همین دلیل هرگونه اختلال در عملکرد آن می‌تواند بر توانایی باروری اثر بگذارد. هورمون‌های تیروئید در تنظیم چرخه قاعدگی و پایداری بارداری اهمیت زیادی دارند. در مردان نیز کم‌کاری تیروئید باعث کاهش کیفیت و تعداد اسپرم‌ها می‌شود و این مسئله شانس باروری را کاهش می‌دهد. اختلالات تیروئید به دو شکل کم‌کاری و پرکاری بروز می‌کنند و هر دو نوع آن می‌توانند بر باروری و سلامت دوران بارداری اثر قابل توجهی داشته باشند.

کم کاری تیروئید و تاثیر آن در ناباروری

غده تیروئید یکی از مهم‌ترین غدد درون‌ریز بدن است که با ترشح هورمون‌های تیروکسین (T4) و تری‌یدوتیرونین (T3) نقش مهمی در تنظیم سوخت‌وساز، رشد و عملکرد طبیعی اندام‌ها ایفا می‌کند. هنگامی که تیروئید کمتر از حد طبیعی فعالیت داشته باشد و هورمون‌های کافی تولید نکند، فرد دچار کم‌کاری تیروئید (Hypothyroidism) می‌شود. این اختلال می‌تواند تاثیرات قابل‌توجهی بر سلامت باروری زنان و مردان بگذارد، به‌ویژه در زنان است در خصوص این موضوع می‌توانید ‌مقاله آیا ناباروری ارثی است؟ را مطالعه کنید.

کاهش سطح هورمون‌های تیروئیدی در زنان

در زنان، کاهش سطح هورمون‌های تیروئیدی باعث تغییر در سطح هورمون‌های جنسی مانند استروژن، پروژسترون و پرولاکتین می‌شود. این تغییرات ممکن است باعث نامنظم شدن چرخه قاعدگی، کاهش یا توقف تخمک‌گذاری و در نتیجه کاهش احتمال بارداری شود. به‌طور خاص، افزایش هورمون پرولاکتین (که در برخی موارد همراه با کم‌کاری تیروئید رخ می‌دهد) می‌تواند تخمک‌گذاری را مهار کند. همچنین، اختلال در عملکرد تیروئید ممکن است بر کیفیت تخمک‌ها و لانه‌گزینی جنین در رحم تاثیر منفی بگذارد.

کاهش سطح هورمون‌های تیروئیدی در مردان

از سوی دیگر، در مردان مبتلا به کم‌کاری تیروئید نیز ممکن است کاهش میل جنسی، اختلال در نعوظ، کاهش تعداد و تحرک اسپرم‌ها مشاهده شود که همگی در باروری موثرند.

در صورت درمان به‌موقع و مصرف داروهای تنظیم‌کننده هورمون تیروئید مانند لووتیروکسین، معمولا عملکرد قاعدگی و تخمک‌گذاری به حالت طبیعی بازمی‌گردد و احتمال بارداری افزایش می‌یابد. به همین دلیل، بررسی عملکرد تیروئید در زنانی که دچار ناباروری یا قاعدگی‌های نامنظم هستند، از اهمیت زیادی برخوردار است.

پرکاری تیروئید و نازایی

پرکاری تیروئید (Hyperthyroidism) وضعیتی است که در آن غده تیروئید بیش از حد طبیعی هورمون‌های تیروئیدی (T3 و T4) را تولید می‌کند. افزایش بیش از اندازه‌ی این هورمون‌ها موجب بالا رفتن متابولیسم بدن و اختلال در تعادل هورمون‌های جنسی می‌شود. این وضعیت می‌تواند تاثیرات مستقیم و غیرمستقیمی  بر باروری زنان و مردان داشته باشد.

در زنان، پرکاری تیروئید معمولا باعث نامنظم شدن چرخه‌های قاعدگی، کاهش تخمک‌گذاری یا حتی توقف آن می‌شود. در برخی موارد، قاعدگی‌ها بسیار سبک یا بالعکس بسیار شدید می‌شوند. این بی‌نظمی در قاعدگی سبب می‌شود تخمک به‌طور منظم آزاد نشود و در نتیجه احتمال بارداری کاهش یابد. همچنین، سطح بالای هورمون‌های تیروئیدی می‌تواند باعث افزایش هورمون پرولاکتین یا اختلال در ترشح هورمون‌های FSH و LH شود که این دو برای بلوغ فولیکول‌ها و تخمک‌گذاری ضروری هستند.

از سوی دیگر، پرکاری تیروئید می‌تواند بر رحم و لانه‌گزینی جنین نیز اثر منفی بگذارد. در برخی زنان مبتلا، احتمال سقط جنین زودرس یا زایمان زودرس افزایش می‌یابد، حتی در صورت باردار شدن.

در مردان نیز این بیماری ممکن است سبب کاهش تعداد اسپرم‌ها، ضعف در حرکت اسپرم، کاهش میل جنسی و اختلال در عملکرد نعوظ شود که همه این عوامل در نازایی موثر هستند.

با این حال، خوشبختانه پرکاری تیروئید در بیشتر موارد قابل درمان و کنترل است. با استفاده از داروهای ضد تیروئید، ید رادیواکتیو یا در برخی موارد جراحی، سطح هورمون‌ها به حد طبیعی بازگردانده می‌شود. پس از تنظیم عملکرد تیروئید، چرخه قاعدگی و باروری معمولاً به حالت طبیعی بازمی‌گردد و شانس بارداری افزایش می‌یابد.

به همین دلیل، توصیه می‌شود زنانی که دچار قاعدگی‌های نامنظم یا مشکل در باردار شدن هستند، حتما عملکرد تیروئید خود را با آزمایش خون بررسی کنند تا در صورت وجود پرکاری تیروئید، درمان مناسب آغاز شود.

مشکلات ناشی از تاثیر تیروئید بر ناباروری

کم کاری و پرکاری تیروئید هر کدام بر اثر اختلال در سیستم بدن بر باروری تاثیر گذارند. این فرآیندها بر باروری تاثیر گذارند. کم کاری تیروئید موجب کاهش فعالیت و تولید ناکافی هورمون ها می‌شود. برای درمان مشکلات ناشی از تیروئید بر ناباروری بیمار باید به بهترین دکتر نازایی مراجعه کند. همچنین اختلال در موارد زیر را موجب می‌شود:

اختلال در تخمک گذاری 

کاهش تولید هورمون ها بر سطوح هورمون های تحریک کننده فولیکول و لوتئینه کننده می‌تواند تاثیر داشته باشد و موجب اختلال در روند تخمک گذاری شده و در نتیجه موجب کاهش احتمال به باروری می‌شود.

نامنظمی های قاعدگی

چرخه طبیعی قاعدگی را مختل می‌کند و پیش بینی دوره های تخمک گذاری را بر هم می‌زند. 

افزایش میزان پرولاکتین

در بعضی مواقع موجب افزایش سطح پرولاکتین شده و هورمونی که مسئول تخمک گذاری است را مهار می‌کند. 

پرکاری تیروئید که موجب تولید بیش از حد هورمون ها میشود و مشکلات زیر را بوجود می‌آورد:

تخمک گذاری نامنظم

افزایش فعالیت تیروئید تاثیر منفی بر توازن هورمون ها دارد و منجر به تخمک گذاری نامنظم می‌شود. 

چرخه قاعدگی سبک تر و کوتاهتر

بروز این تغییرات تاثیر منفی بر فرصت های باروری دارد.

بارداری با کم‌کاری تیروئید چطور امکان دارد؟

در این قسمت به مواردی اشاره میکنیم که با کم کاری تیروئید در درمان ناباروری تاثیر دارند.

درمان دارویی

مصرف منظم داروهای تیروئیدی مانندداروهای تیروئیدی مانند لووتیروکسین در تنظیم سطح هورمون های تیروئیدی موثرند. این داروها باید با آزمایش و به تجویز پزشک مصرف شوند.

مانیتورینگ مداوم

در زمان بارداری سطح هورمون های تیروئید باید به طور منظم مورد بررسی قرار بگیرد که این موضوع در طول دوران بارداری موثر است.

مراقبت‌های پیش از بارداری

سطح تیروئید ها قبل از بارداری باید به به مقدار نرمال برسد. این کار شانس بارداری را افزایش و از بروز مشکلات احتمالی جلوگیری می‌کند.

پیگیری با پزشک

زنان باردار مبتلا به کم کاری تیروئید باید به طور منظم به پزشک مراجعه کنند تا سطح هورمون های تیروئید بررسی شود.

تاثیر تیروئید بر ناباروری را چطور کنترل کنیم؟

سلامت تیروئید نقش مهمی در عملکرد در باروری دارد. رابطه بین غده تیروئید و سلامت باروری در اغلب موارد نادیده گرفته می‌شود. اما تاثیر مهمی برای کسانی که قصد بارداری دارند را دارد. غده تیروئید اندامی پروانه شکل دارد که در قسمت گردن قرار دارد که متابولیسم و انرژی و عملکرد بدن را تنظیم می‌کند. هورمون های تیروئید (تیروکسین و تری یدوتیرونین) بر سیستم تولید مثل تاثیر دارند. وجود این هورمون ها برای چرخه تولید مثل حیاتی است.

منابع غذایی برای کم کاری تیروئید و نازایی

برای کم کاری تیروئید از چه مواد غذایی استفاده کنیم؟

منابع غذایی برای پرکاری تیروئید و نازایی

در شرایط پرکاری تیروئید، بدن دچار افزایش متابولیسم می‌شود و در نتیجه ممکن است وزن کاهش یابد، عضلات تحلیل بروند و سطح برخی ویتامین‌ها و مواد معدنی کاهش پیدا کند. رعایت یک رژیم غذایی مناسب می‌تواند در کنترل علائم، حمایت از عملکرد تیروئید و بهبود باروری نقش مهمی داشته باشد. در ادامه به مهم‌ترین گروه‌های غذایی مفید برای مبتلایان به پرکاری تیروئید اشاره شده است:

۱. غذاهای غنی از پروتئین

پروتئین برای حفظ توده‌ی عضلانی و تأمین انرژی ضروری است، به‌ویژه در افرادی که به دلیل پرکاری تیروئید دچار کاهش وزن می‌شوند.

منابع مناسب پروتئین شامل:

• تخم‌مرغ: منبع عالی از پروتئین کامل و مواد مغذی مانند سلنیوم و ویتامین D.

• گوشت‌های کم‌چرب: مانند مرغ و بوقلمون که بدون چربی زیاد، پروتئین باکیفیت را فراهم می‌کنند.

• حبوبات: مانند عدس، لوبیا و نخود که علاوه بر پروتئین، فیبر و مواد معدنی مهمی دارند.

۲. غذاهای غنی از کلسیم و ویتامین D

پرکاری تیروئید ممکن است باعث کاهش تراکم استخوان و پوکی استخوان شود، بنابراین دریافت کافی کلسیم و ویتامین D اهمیت دارد.

منابع مناسب شامل:

• لبنیات: شیر، ماست و پنیر منابع اصلی کلسیم هستند.

• سبزیجات سبز تیره: مانند اسفناج، کلم بروکلی و کاهو.

• ماهی‌های پرچرب: مانند سالمون و ساردین که سرشار از ویتامین D و امگا-۳ هستند.

• آب پرتقال غنی‌شده: برخی انواع آب پرتقال با کلسیم و ویتامین D غنی‌سازی می‌شوند.

۳. غذاهای غنی از آنتی‌اکسیدان

آنتی‌اکسیدان‌ها به کاهش التهاب و محافظت از سلول‌های بدن در برابر آسیب ناشی از استرس اکسیداتیو کمک می‌کنند.

منابع مفید عبارت‌اند از:

• میوه‌ها و سبزیجات رنگارنگ: مانند توت‌فرنگی، بلوبری، انار، فلفل دلمه‌ای و هویج.

• دانه‌ها و مغزها: مانند گردو، بادام و تخمه آفتابگردان که حاوی ویتامین E و چربی‌های مفید هستند.

۴. خوراکی‌های سرشار از فیبر

فیبر به تنظیم گوارش، کنترل قند خون و کاهش التهاب کمک می‌کند و برای سلامت کلی بدن مفید است.

منابع مناسب شامل:

• غلات کامل: مانند جو دوسر، نان سبوس‌دار و برنج قهوه‌ای.

• میوه‌ها و سبزیجات تازه: به‌ویژه سیب، هویج، خیار و سبزیجات برگ‌دار.

• حبوبات: منبع بسیار خوبی از فیبر محلول و نامحلول هستند.

۵. غذاهای سرشار از سلنیوم

سلنیوم یکی از عناصر کلیدی برای سلامت غده تیروئید است و به تنظیم تولید هورمون‌های تیروئیدی کمک می‌کند.

منابع طبیعی سلنیوم عبارت‌اند از:

• آجیل‌ها (به‌ویژه گردوی برزیلی): سرشار از سلنیوم و چربی‌های مفید.

• ماهی‌ها: مانند تون، سالمون و ساردین.

گوشت و مرغ: منابع خوب پروتئین و مواد معدنی مورد نیاز بدن.

سوالات متداول

نتیجه گیری

اینکه به چه نوع از تیروئید دچار شده اید توسط پزشک قابل تشخیص است. یهتر است این مسئله قبل از اقدام به بارداری مورد بررسی قرار گیرد. در این مقاله در مورد تاثیرات تیروئید بر بارداری اطلاعات مفیدی درج شده است.