نارسایی زودرس تخمدان و ناباروری

نارسایی زودرس تخمدان، اختلال در عملکرد تخمدان پیش از سن ۴۰ سالگی است و با یائسگی تفاوت زیادی دارد. ناباروری ناشی از نارسایی زودرس تخمدان مشکلی است که نیاز به بررسی بیشتر دارد، زیرا اختلال عملکرد تخمدان‌ها به این معناست که احتمال باردار شدن از طریق تخمک‌های خود شخص تا حد زیادی کاهش یافته است. در این مطلب با نحوۀ تشخیص نارسایی زودرس تخمدان، عوامل مؤثر در به وجود آمدن آن و چگونگی درمان مشکل ناباروری حاصل از این نارسایی آشنا خواهید شد.

تشخیص نارسایی زودرس تخمدان

نارسایی زودرس تخمدان با استفاده از آزمایش خون هورمونی روز سوم عادت ماهانه و اندازه‌گیری سطح هورمون fsh تشخیص داده می‌شود. بیمارانی که سطح fsh در آنها بالای ۴۰ میلی‌واحد در هر میلی‌لیتر است، یعنی سطحی که پس از یائسگی مشاهده می‌شود‌، مبتلا به نارسایی زودرس تخمدان تشخیص داده می‌شوند و اگر فرد سطح بالای fsh داشته باشد، اما سطح آن از مقدار ذکرشده فراتر نرفته باشد، ممکن است به پیری زودرس تخمدان مبتلا شده باشد. متاسفانه نارسایی زودرس تخمدان اغلب اشتباه تشخیص داده می‌شود. بسیاری از زنانی که در آنها نارسایی زودرس تخمدان تشخیص داده می‌شود، ‌در واقع از پیری زودرس تخمدان رنج می‌برند که یکی از علائم نازایی است. از آنجا که این دو عارضه مشابه به نظر می‌آیند، تشخیص صحیح بین نارسایی زودرس تخمدان و پیری زودرس تخمدان بسیار مهم است.

بیشتر بخوانید: آیا تنبلی تخمدان باعث ناباروری می شود؟

علل نارسایی زودرس تخمدان

نارسایی تخمدانی اولیه ممکن است ناشی از این موارد باشد:

• نقص کروموزومی: برخی از اختلالات ژنتیکی با نارسایی تخمدانی اولیه همراه است. اینها شامل سندرم موزائیک ترنر است (که در آن یک زن فقط یک کروموزوم X نرمال و یک کروموزوم X تغییر یافته دارد) و سندرم X شکننده (که در آن کروموزوم X شکننده است).

• سموم: شیمی درمانی و پرتودرمانی علل شایع نارسایی تخمدان ناشی از سموم هستند. این روش‌های درمانی می‌توانند به مواد ژنتیکی سلول‌ها آسیب بزنند. سایر سموم مانند دود سیگار، مواد شیمیایی، سموم دفع آفات و ویروس‌ها ممکن است روند نارسایی تخمدان را تسریع کنند.

• پاسخ سیستم ایمنی به بافت تخمدان (بیماری خود ایمنی):در این شکل نادر، سیستم ایمنی بدن پادتن‌هایی را علیه بافت تخمدان تولید می‌کند، به فولیکول‌های حاوی تخمک و تخمک‌ها آسیب می‌رساند. آنچه باعث ایجاد پاسخ ایمنی می‌شود نامشخص است، اما قرار گرفتن در معرض ویروس یکی از احتمالات است.

• عوامل ناشناخته:علت نارسایی تخمدانی اولیه اغلب ناشناخته است (ایدیوپاتیک). پزشک ممکن است آزمایش‌های بیشتری را بیشتری را برای یافتن علت توصیه کند، اما در بسیاری از موارد علت آن مشخص نیست.

عوامل خطر نارسایی زودرس تخمدان

عوامل خطر نارسایی زودرس تخمدان شامل موارد زیر می باشد:

• سن: خطر ابتلا به نارسایی زودرس تخمدان در سنین 35 تا 40 افزایش می یابد. اگرچه ندرتاً قبل از 30 سالگی هم نارسایی زودرس تخمدان ایجاد می شود. 
• سابقه خانوادگی: شانس ابتلا به نارسایی زودرس تخمدان در افرادی که یکی از اعضای خانواده آن ها دارای این اختلال می باشد، افزایش می یابد.  
• جراحی تخمدان: جراحی های تخمدان خطر نارسایی زودرس تخمدان را افزایش می دهند.
• عوارض نارسایی زودرس تخمدان:
• ناباروری: ناباروری یکی از عوارض نارسایی زودرس تخمدان می باشد. ندرتاً ممکن است بارداری در نارسایی زودرس تخمدان آن هم فقط از طریق تخمک اهدایی امکان پذیر شود.
• پوکی استخوان: استروژن مانع از پوکی استخوان می شود. بنابراین با کاهش سطح استروژن میزان پوکی استخوان در افراد مبتلا به نارسایی زودرس تخمدان افزایش می یابد. 
• افسردگی یا اضطراب: خطر ناباروری و دیگر مشکلات نارسایی زودرس تخمدان می تواند عامل ایجاد اضطراب و افسردگی در افراد مبتلا به نارسایی زودرس تخمدان گردد.
• بیماری قلبی: کاهش استروژن به دلیل نارسایی زودرس تخمدان همچنین ممکن است خطر بیماری های قلبی را افزایش دهد.

درمان نارسایی زودرس تخمدان

   درمان نارسایی زودرس تخمدان که برای برطرف کردن مشکلات حاصل از کاهش میزان استروژن می باشد، شامل موارد ذیل است:

هورمون درمانی

یکی از روش های درمان نارسایی زودرس تخمدان، هورمون درمانی می باشد. استروژن از پوکی استخوان و گرگرفتگی جلوگیری کرده و پروژسترون مانع از ایجاد تغییرات اندومتر ناشی از استروژن می گردد. در هورمون درمانی استروژن به همراه پروژسترون تجویز می گردد، زیرا مصرف هورمون ها به صورت ترکیبی می تواند منجر به وقوع پریود گردد. در زنانی که سن بالاتری دارند مصرف استروژن به همراه پروژستین (نوعی پروژسترون) احتمال ابتلا به بیماری های قلبی و سرطان پستان را کاهش می دهد. از عوارض هورمون تراپی در درمان نارسایی زودرس تخمدان می توان به افزایش وزن و یا چاقی اشاره کرد.

مصرف کلسیم و ویتامین D

مصرف کلسیم و ویتامین D از پوکی استخوان جلوگیری می نماید. مصرف مواد غذایی و نور خورشید ممکن است مقدار کافی از کلسیم و ویتامین D را برای بدن تامین نکند به همین دلیل پزشک مکمل های دارویی تجویز می نماید. گاهی پزشک پیش از درخواست مکمل های دارویی آزمایش تراکم سنجش استخوان درخواست می کند. 

سوالات متداول درباره نارسایی زودرس تخمدان و ناباروری

نتیجه گیری

نارسایی اولیه تخمدان زمانی اتفاق می‌افتد که تخمدان‌های فرد قبل از 40 سالگی کار نمی‌کنند. علائم رایج شامل پریودهای نامنظم، مشکل در باردار شدن، گرگرفتگی، تعریق شبانه، مشکل در تمرکز، تحریک پذیری و تغییر در سلامت جنسی است. هدف از درمان ها رفع علائم است و ممکن است شامل هورمون درمانی و مکمل های کلسیم باشد.