راهنمای IVF بر اساس شواهد ۲۰۲۵
دابل استیم در IVF یعنی دو نوبت تحریک تخمدان و تخمک‌گیری در یک چرخه قاعدگی. اگر در یک دوره IVF تخمک‌های کمی به دست آمده باشد، این روش ممکن است امیدبخش به نظر برسد. اما آیا زمان جمع‌آوری تخمک را کوتاه می‌کند یا شانس تولد نوزاد را هم افزایش می‌دهد؟ پاسخ این دو پرسش یکی نیست.
طبق به‌روزرسانی ۲۰۲۵ راهنمای ESHRE درباره تحریک تخمدان ، دابل استیم در شرایط مشخصی می‌تواند برای جمع‌آوری تخمک یا جنین به کار رود؛ بااین‌حال، برتری آن نسبت به دو چرخه تحریک معمول از نظر تولد نوزاد ثابت نشده است. [۱]
دابل استیم یا DuoStim چگونه انجام می‌شود؟
در یک چرخه معمول IVF، تخمدان با دارو تحریک می‌شود؛ پس از رشد فولیکول‌ها، پزشک زمان تخمک‌گیری را تعیین می‌کند. در دابل استیم (DuoStim) ، بعد از نخستین تخمک‌گیری، تحریک دیگری در همان چرخه قاعدگی انجام می‌شود تا تخمک‌گیری دوم امکان‌پذیر شود. مرحله دوم معمولاً در فاز لوتئال چرخه انجام می‌شود. جزئیات دارو و زمان‌بندی برای همه یکسان نیست. [۱]
در این روش هدف آن است که پیش از رسیدن چرخه بعدی، فرصت دیگری برای جمع‌آوری تخمک فراهم شود. بااین‌حال، دو نوبت تحریک به معنی دو برابر شدن تعداد تخمک نیست؛ پاسخ تخمدان و امکان انجام نوبت دوم در هر فرد متفاوت است.
دابل استیم برای چه کسانی ممکن است مطرح شود؟
حفظ باروری فوری
وقتی زمان پیش از شروع درمان آسیب‌زا برای باروری محدود است، جمع‌آوری تخمک در یک چرخه می‌تواند موضوع مشاوره باشد.
انباشت تخمک یا جنین
وقتی هدف نگهداری تخمک یا جنین است و انتقال تازه در همان چرخه برنامه‌ریزی نشده، دابل استیم ممکن است بررسی شود.
یکی از کاربردهای قابل بررسی، حفظ باروری فوری است؛ برای نمونه زمانی که فرد پیش از درمانی که ممکن است به تخمدان آسیب بزند، فرصت محدودی برای جمع‌آوری تخمک دارد. راهنمای ESHRE می‌گوید دابل استیم را می‌توان در چرخه‌های فوری حفظ باروری در نظر گرفت. [۱]
کاربرد دیگر، انباشت تخمک یا جنین است؛ یعنی برنامه درمان بر جمع‌آوری و نگهداری آن‌ها متمرکز باشد و انتقال جنین تازه در همان چرخه برنامه‌ریزی نشده باشد. انتخاب این مسیر به معنای مناسب بودن آن برای همه افراد در حال انجام IVF نیست. [۱]
آیا دابل استیم شانس بارداری یا تولد نوزاد را افزایش می‌دهد؟
نتیجه شواهد: راهنمای ESHRE در مرور دو کارآزمایی تصادفی، مزیتی از نظر تولد زنده برای دابل استیم در مقایسه با دو چرخه تحریک معمول نشان نداده است. این روش را نباید راهی تضمینی برای موفقیت IVF معرفی کرد. [۱]
این یافته ارزش احتمالی روش را در شرایط خاص نفی نمی‌کند. برای فردی که زمان محدودی برای حفظ باروری دارد، زمان‌بندی ممکن است بخش مهمی از تصمیم باشد. بااین‌حال، پزشک باید روشن کند که دابل استیم قرار است در شرایط همان فرد چه هدفی را برآورده کند.
تفاوت میان «تعداد تخمک»، «سرعت جمع‌آوری تخمک» و «تولد نوزاد» مهم است. ممکن است کوتاه‌تر شدن زمان برای حفظ باروری فردی ارزشمند باشد، حتی زمانی که افزایش شانس تولد نوزاد ثابت نشده است.
محدودیت‌ها و نکاتی که باید بدانید
- این برنامه به دو نوبت تحریک و تخمک‌گیری در یک چرخه نیاز دارد؛ درباره بار درمان و هزینه آن سؤال کنید.
- اگر برنامه شما انتقال جنین تازه است، سازگاری آن با دابل استیم باید از ابتدا بررسی شود.
- برتری دابل استیم نسبت به دو چرخه تحریک معمول برای همه بیماران ثابت نشده است. [۱]
پیش از شروع: درباره برنامه نگهداری تخمک یا جنین، زمان انتقال، تعداد مراجعات، هزینه و شرایط توقف یا ادامه نوبت دوم با پزشک صحبت کنید.
آیا ذخیره تخمدان پایین به معنی نیاز به دابل استیم است؟
خیر. AMH پایین به‌تنهایی دستور انجام دابل استیم نیست. سن، سابقه پاسخ تخمدان به دارو، علت مراجعه، محدودیت زمانی و برنامه نگهداری یا انتقال جنین باید در کنار هم بررسی شوند. اگر می‌خواهید ابتدا با مفهوم ذخیره تخمدان آشنا شوید، مقاله ذخیره تخمدان پایین چیست؟ را بخوانید.
پیش از انتخاب دابل استیم چه سؤال‌هایی از پزشک بپرسیم؟
پاسخ این پرسش‌ها کمک می‌کند روش بر اساس هدف مشخص درمان انتخاب شود، نه صرفاً جذابیت عبارت «دو بار تخمک‌گیری در یک ماه».
پرسش‌های رایج
آیا دابل استیم برای همه افرادی که IVF انجام می‌دهند مناسب است؟
خیر. این روش برای هدف‌ها و شرایط مشخصی بررسی می‌شود و انتخاب آن به ارزیابی فردی نیاز دارد.
آیا دابل استیم تضمین می‌کند تخمک بیشتری به دست بیاید؟
خیر. پاسخ تخمدان در هر فرد متفاوت است. انجام نوبت دوم تحریک به‌تنهایی تعداد مشخصی تخمک یا موفقیت درمان را تضمین نمی‌کند.
آیا دابل استیم برای AMH پایین بهترین روش است؟
نمی‌توان بر پایه AMH به‌تنهایی چنین نتیجه‌ای گرفت. سابقه درمان و هدف جمع‌آوری تخمک یا جنین نیز مهم‌اند.
جمع‌بندی
دابل استیم امکان دو نوبت تحریک و تخمک‌گیری را در یک چرخه فراهم می‌کند. این روش ممکن است برای حفظ باروری فوری یا انباشت تخمک و جنین مطرح شود، اما افزایش شانس تولد نوزاد نسبت به دو چرخه تحریک معمول برای آن ثابت نشده است . در مشاوره، از پزشک بپرسید این روش قرار است کدام نیاز مشخص شما را پاسخ دهد.
منبع علمی
- European Society of Human Reproduction and Embryology (ESHRE). Guideline on Ovarian Stimulation for IVF/ICSI, update 2025 . بخش Non-conventional start of ovarian stimulation / Double stimulation. تاریخ بازبینی متن: ۲۳ سپتامبر ۲۰۲۶.